Thema 3. Afvallen

Waarom afvallen niet zo makkelijk is als het lijkt.

Zijn er mensen in jouw omgeving die jou populaire dieetprogramma’s blijven aanbevelen: “Geen koolhydraten eten, dat werkt echt!” of continu vragen of je mee gaat hardlopen: “Je moet gewoon even doorzetten!” Maar ben jij, ondanks vele dieetpogingen, nog steeds niet ‘dun’? Men zal wel denken dat je niet genoeg je best doet… 

Onzin, afvallen is namelijk niet alleen een kwestie van discipline! Als dat zo was, dan was de dieetindustrie nu allang failliet gegaan. Ons lichaam is een prachtige machine die ervoor zorgt dat we een ernstige hongersnood kunnen overleven, om vervolgens nieuwe reserves aan te leggen. Ontdek in dit thema alles wat je nog niet wist over aankomen en afvallen… 


Start
  1. VALSE HOOP

    Het principe van afvallen lijkt simpel: minder calorieën eten dan je verbrandt. Daarom volgen veel mensen in Nederland een caloriearm dieet. Keer op keer tonen onderzoeken aan dat meer dan de helft van mensen die veel afvallen op ten duur meer kilo’s aankomen dan ze waren kwijtgeraakt (Eet Mij, Hoofdstuk 4). Laagcalorische diëten leiden zelden tot duurzaam gewichtsverlies. Een eetpatroon met volwaardige, gezonde producten kan daar wel aan bijdragen. Toch blijven veel mensen hopen dat het volgende dieet wel gaat lukken, omdat mensen een onrealistisch beeld hebben van diëten. Je zou niet alleen dunner worden van een dieet, maar ook gelukkiger, mooier en succesvoller (Thema 4). Commerciële diëten spelen in op deze ‘valse hoop’ en verdienen miljoenen euro’s aan afslankproducten en dieetboeken.

    Vraag

    Heb jij wel eens een ‘streefgewicht’ bereikt met een dieet? En is het je gelukt om op dit gewicht te blijven?

  2. GROTERE HONGER

    In de eerste fase van een zeer laagcalorisch dieet val je vaak snel en veel af. Dit is dan nog voornamelijk vocht en spiermassa, omdat je lichaam niet graag je reserves (vetcellen) aanbreekt. Maar in de tweede fase gaat het een stuk langzamer en krijg je steeds meer honger. De biologische en psychologische mechanismes die je beschermen tegen verhongering, treden in werking om je in leven te houden. Als mensen veel zijn afgevallen hebben ze meer hongerhormonen (zoals ghreline) en minder verzadigingshormonen (zoals leptine) in hun bloed (Vet Belangrijk, Hoofdstuk 6). Iemand die veel is afgevallen heeft daardoor een grotere eetlust. Dit fenomeen is niet van korte duur, want uit onderzoek blijkt dat zelfs een jaar na het crashdieet het hongergevoel nog altijd versterkt aanwezig is. Het is nog niet duidelijk of het überhaupt ooit nog herstelt.

    Vraag

    Hoe kijk jij aan tegen ‘honger’? Zijn hongergevoelens iets wat je moet tegengaan en uitstellen of is het iets waar je juist op tijd naar moet luisteren?

  3. VERTRAAGDE STOFWISSELING

    Als gevolg van de dieet-hongersnood gaat het lichaam als het ware in ‘spaarstand’ om de schade te beperken. Je gaat hierdoor bijvoorbeeld automatisch minder bewegen (Eet mij, Hoofdstuk 4). En de stofwisseling vertraagt, je lichaam verbruikt minder energie om te blijven draaien. Deze spaarstand van je lichaam heeft als gevolg dat je na een dieet nooit meer zoveel zult kunnen eten als daarvoor (Vet Belangrijk, Hoofdstuk 6). Om op gewicht te blijven zal je de rest van je leven het desbetreffende dieet moeten volhouden, maar dat is zelden een reële optie.

  4. BEWEGEN

    Dagelijkse beweging helpt om minder calorieën op te slaan als vet. Echter overschatten we de ‘winst’ van sporten enorm. We denken dat we de kilo’s eraf zweten, maar in werkelijkheid valt dat mee. Mensen gaan zichzelf ‘te veel’ belonen, ze gaan er onbewust meer calorieën bij eten en ze blijven vaak meer eten nadat ze gestopt zijn met een intensief trainingsprogramma. Het is daarom, net als bij het aanpassen van voeding, beter om iets meer te bewegen en dit je leven lang vol te houden. Het kan daarnaast voor iemand met veel gewicht slecht zijn om hard te lopen of de trap te nemen vanwege de explosieve belasting op de knieën. Maar ook wandelen, of kleine beweginkjes (zoals continu tikken met je pen of voet), en het langdurig stilzitten doorbreken door even op te staan, allemaal kunnen bijdragen aan een gezonde leefstijl.

     

  5. MAAGVERKLEINING

    Een maagoperatie kan een effectieve oplossing zijn voor mensen die last ondervinden van hun gewicht, doordat zij hierdoor bijvoorbeeld medische problemen ondervinden, en wanneer het aanmeten van een gezonde leefstijl of obesitasmedicijnen onvoldoende helpt om het gewicht te verlagen. De impact van een maagoperatie wordt vaak onderschat – het is geen ‘quick fix’. Het herstel van een maagoperatie kan lang duren en het lichaam heeft levenslang aanvullingen van bepaalde vitaminen en mineralen nodig. Na een maagoperatie kan men plotsklaps nog maar kleine beetjes eten en deze verandering in leefstijl valt mensen vaak erg zwaar (Eet mij, Hoofdstuk 4). En daarnaast is er, net zoals bij elke buikoperatie, het operatierisico zelf.

    Vraag

    Heb jij het gevoel dat jouw omgeving graag wilt dat jij gewicht verliest? Waar merk je dit aan? En hoe word jij hierdoor beïnvloed in jouw keuze om wel of niet af te vallen?

  6. GEHEUGEN VAN VETCELLEN

    Het aantal vetcellen in het lichaam bepaalt ten dele jouw ‘normale gewicht’; het gewicht waarop je stabiel kunt blijven. In de kinderjaren en puberteit kan het aantal vetcellen nog toenemen, maar vanaf ongeveer het twintigste levensjaar daarna blijft het aantal cellen constant (Vet Belangrijk, Hoofdstuk 4). De vetcellen kunnen nog wel groeien of krimpen. Diëten zorgen ervoor dat de vetcellen heel veel krimpen, maar dit leidt dus niet tot langdurig gewichtsverlies, want als iemand ooit veel te zwaar is geweest dan onthoudt je lichaam dat en willen de vetcellen weer graag extra vet blijven opslaan. Met leefstijlaanpassingen is het mogelijk om de vetcellen te laten krimpen. Maar als je eenmaal fors gewicht hebt verloren, dan zul je daarna wel langdurig extra moeite moeten doen helaas. Op gewicht blijven na afvallen kun je zien als topsport! En dat beseffen maar weinig mensen. Sommige mensen moeten dus accepteren dat het afvallen langzaam gaat en het op gewicht blijven eeuwig moeite kost. Andere mensen voelen zich juist verlost wanneer ze stoppen met afvallen en hun gewicht accepteren zoals het is, aangezien je ook dik en gelukkig kunt zijn (Thema 4).

    Vraag

    Wat vind jij, moet iemand die dik is zijn hele leven aan topsport doen om af te vallen?

  7. Het verhaal van Mayra Louise

zegt iemand wel eens tegen jou:

“Je moet gewoon even doorzetten!”

Dan is de kans groot dat hij of zij ook denkt: “Afvallen is een kwestie van discipline.” Deel daarom deze Dikke Onzin thema’s en begin een gesprek erover met De Gespreksstarter!

Begin een gesprek

Ontdek de andere thema’s